روابط فرهنگی تاجیکستان و ایران

روابط فرهنگی تاجیکستان با جمهوری اسلامی ایران همواره رو به رشد است و فعالیتهای انجام شده در این زمینه بر تحکیم و تعمیق روزافزون این همکاریها و تعاملات دلالت می کند. این روابط دو طرفه که از بدو تاسیس سفارتخانه های جمهوری اسلامی ایران در پایتخت تاجیکستان در سال 1991 بنا شد امروز بدون مبالغه به یک کاخ عظیم با شکوه تبدیل شده است .

همکاری علمی و فرهنگی یکی از صفحات درخشان روابط تاجیکستان و ایران به شمار می رود. تبادل تجربه دانشمندان ، استادان ، دانشجویان ، عملی ساختن برنامه های فرهنگی و موسیقی ، اشتراک اهل علم و فرهنگ در جلسات فرهنگی از فضایل اصلی این مناسبات می باشند. آغاز همکاریهایی که در سطح وزارتهای فرهنگ هر دو دولت در جریان سفر وزیر فرهنگ جمهوری تاجیکستن و ریاست کمیته تلوزیون و رادیوی حکومت جمهوری تاجیکستان به ایران در سال 2007 صورت گرفت در مورد تطبیق سندهای امضاء شده قدم استواری بود.

 برگذاری هفته های فرهنگی دو کشور در سالهای گذشته ، شرکت هنرمندان دو کشور در جشنواره های سینمایی و تئاتری ، ساخت فیلم مشترک ( از جمله سریال " شکرانه " ) ، کسب جوایز معروف در جشنواره تئاتر فجر ( نمایشنامه " رستم و سهراب" – و تئاتر جوانان تاجیکستان بنام محمود واحد )، کسب جایزه برتر جشنواره فیلم فجر ( فیلم " قیام روز" ، ساخت ناصر سعیداف ) ، شرکت دانشمندان و فرهنگیان تاجیک در نمایشگاه سالانه بین المللی کتاب تهران ، تبادل دانشجو میان دو کشور ، چاپ کتابهای ادیبان با دو خط – فارسی و سریلیک در دو کشور ، شرکت شاعران تاجیک در " نخستین شب شعر اکو" ، که اخیراً در تهران برگذار گردید ، نمونه ای از این همکاریهای فرهنگی است ، که آوردن همه آنها در این سامانه امکان پذیر نیست . سریال " شکرانه" که در سال 2007 از طرف فیلم برداران ایرانی با مشارکت هنرمندان تاجیک فیلمبرداری شد در معرفی فرهنگ و تاریخ مردم تاجیک و در مجموع جمهوری تاجیکستان به مردم ایران سهم بسزایی داشت .

12 اکتبر سال 2008 در محل سفارت جمهوری تاجیکستان در تهران محفل ادبی مربوط به هفدهمین سالگرد روز استقلال جمهوری تاجیکستان و 1150 سالگرد زادروز سردفتر ادبیات کلاسیک تاجیک و فارس استاد ابوعبدالله رودکی با شرکت نمایندگان دیپلماتی مقیم تهران ، سازمانهای بین المللی مستقر در تهران ، مهمانانی از تاجیکستان  و نمایندگان علم و ادب ایران برگذار شد. 

13 می سال 2011 در تهران در حاشیه بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در تالار ----- نمایشگاه مذکور با شرکت سفارت جمهوری تاجیکستان در جمهوری اسلامی ایران و انجمن دوستی ایران و تاجیکستان محفلی بیاد هفتادمین سالگرد شاعر مردمی تاجیکستان، برنده جایزه دولتی رودکی جمهوری تاجیکستان لایق شیرعلی برگذار گردید.

بر اساس اسناد بین دولتی و قراردادهایی که میان وزارتهای معارف هر دو دولت به امضاء رسیده اند سطح همکاری در این بخش نیز قابل تامل است . دانشجویان تاجیک در دانشگاههای عالی شهرهای تهران ، مشهد ، قزوین ، اصفهان و همدان تحصیل می نمایند . بخش عمده محصلین از طریق وزارت معارف تاجیکستان در بخش زبان و ادبیات آموزش می گیرند . تعدادی در مدرسه های دینی مرکز علوم اسلامی در شهرهای قم ، گرگان و زاهدان دانش می آموزند . بخش عمده محصلین از طریق وزارت معارف تاجیکستان به ایران آمده اند و اکثر آنها دانشجویان بخش زبان و ادبیات هستند .

تاسیس مدرسه بین المللی تاجیکستان – ایران که ساختمان آن در حال آغاز است ، با سرمایه گذاری وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران صورت می گیرد. 400 هزار نسخه کتاب " الفبای نیاگان" برای کلاسهای 3 تا 5 محصلین مدارس عمومی جمهوری تاجیکستان از طرف وزارت  آموزش و پرورش کشور ایران چاپ و مورد بهره برداری قرار گرفت .

تبادل منظم هیاتهای علمی و ادبی بصورت امری مرسوم درآمده است . تعداد زیادی از تاجیکان در دانشگاههای ایران تحصیل می کنند ، در تاجیکستان نیز بیش از 1300 نفر دانشجو و کاندیدای دکترای ایرانی در رشته های گوناگون علم مشغول به تحصیل هستند. در حال حاضر نیز مساله افتتاح شعبه دو دانشگاه معتبر ایران در دوشنبه مورد بررسی قرار دارد .

در هر صورت می توان گفت نهال نوبر روابط فرهنگی دو کشور هم اکنون به درختی تنومند و پر شاخ و برگ تبدیل یافته است ، که روز به روز گسترده تر و فراخ تر می گردد.  دلیل ثمره مثبت این همکاریها همانا ریشه های مشترک فرهنگی و تاریخی و دیرینه است که از قرنها پیش بنا نهاده شده و در حال حاضر شاهد شکوفایی و پویایی بیشتر آن هستیم.

این خواست مقامات سیاسی و فرهنگی و مردمان دو کشور می باشد که بر رشد و پیشرفت آن تلاش و حسن نیت خالصانه خود را ثابت می کنند .

همانطور که مشخص است و تجربه نشان می دهد ، سطح روابط هر کشور را پیش از همه از روی میزان همکاریهای فرهنگی آن بها می دهند که در چه پایه ای قرار دارد و اگر مناسبات فرهنگی و ادبی هر کشوری با کشور دیگر بهتر باشد ، چون روابط فرهنگی  از سینه هر ملت و دولتمردان آن بر می آید و در واقع صدای واقعی و قلبی آنها ست . از اینرو رشد هر چه بهتر این همکاریها میان دو کشور دوست و برادر را در آینده نزدیک شاهد خواهیم بود .