جمعیت

فرایند تشکیل تبعیت تاجیکی در قرن چهارم تا پنجم اغاز گردید و در شرف قرن نهم تا دهم با دولت سامانی پایان یافت. گروه های قومی تاجیکی ها برخی از اقوام باستانی آسیای مرکزی بودند: باختریها ، ساکسها ، سغدیان ، تخاریها ، سرمتیان ، ماساجتها .

کل افراد با گویش ایرانی و نیز درادهای هندوستان و افراد نورستان، تاجیکی ها به عنوان منشا قومی مانند اریایی ها را در نظر گرفته می شوند. نیاکان تاجیک  مردمی بودند که به زبان های ایرانی شرقی گویش می نمودند. با این وجود نیاکان مردم تاجیکی امروزی فارسی صحبت می کردند زیرا انها مربوط به زبان های گروه غربی ایرانی میباشند. زبان فارسی جدید به عنوان فارسی در ایران و دری در افغانستان به عنوان زبان تاجیک در اسیای مرکزی با آغاز از قرن هشتم بعد از میلاد مسیح معین شده بود. ایرانیان قسمت شرقی زبان فارسی را در دوره حمله اعراب مسلمان به اسیای مرکزی پذیرفته بودند به طوری که موجب مهاجرت پارسیان (ایرانیان قسمت غربی) به سمت آسیای مرکزی (شامل چین غربی) شدند. در نتیجه این نفوذ، ایرانیان محلی شرقی (مردم تاجیک) شروع به گویش به پارسی نمودند. ولی بدون تردید زمینه هایی برای زبان های انها مربوط به زبان ها و لهجه های اولیه ایرانی شرقی وجود داشتند.

مردم شناسی تاجیک به عنوان نژاد قفقازی اطلاق می شود. مو و چشمان سیاه، بازه تنوع پوستی از پوست تیره تا پوست به رنگ روشن تغییر می نماید به طوری که برای مردم تاجیک ویژه می باشند. ساکنین نواحی دره ای  سغد  ویژگی های مغولی شایان توجهی دارند: موی کم، صورت های پهن و جشمان باریک. مو و چشمانی به رنگ روشن در پامیر معمول میباشند.

ترکیب ملی کشور بر اساس فرصت تاریخی تعریف می شود. کشور تا زمان کاوش های جغرافیایی فوق العاده پیرامون جاده های مبادله جهانی برای کل دوره هجوم و رقابت های مختلف به طور مکرر رنج می برده است. قلمرو تاجیکستان نواحی وسیع را ارائه می داد و از این رو تحریک غیر معمولی ترکیب قومی جمعیت خصوصا در نواحی جنوبی را تحریک می نمود.

 مردم تاجیک اولیه  بر اساس زبان، سبک زندگی و دیگر علائم این اقوام قابل ذکر هستند : شغنان – روشنی ، کوفی ، یزگولمی ، وخانی ، ایشکاشیمی و برتنگی ها  بودند.  آنها ناحیه خودمختار بدخشان کوهی در تاجیکستان را تشکیل می دهند. گروه خاص دیگر مردم تاجیک یغنابی ها می باشند، نوادگان سغدیان در دره کوه های مرتفع یغناب ( جزو زرافشان ) ساکن می باشند. زبان آنها یکی از لهجه های کهن زبان های می باشد که توسط قسمتی از تبار مردم تاجیک تا هجوم آسیای مرکزی توسط اعراب در قرون هفتم و هشتم مورد استفاده بود. در حال حاضر یغنابی ها  به دو زبان یغنابی  و تاجیک گویش می نمایند.

برای تاجیکستان، در هر منطقه کوهستانی توزیع غیریکنواخت جمعیت در نواحی خیلی مرتفع به نحو ویژه ای می باشد.

نواحی کوتاهتر دره های رودخانه بزرگ به نحو وسیعی توسعه داده می شوند و شلوغ می باشند. شیب ها و مناطق کوهستانی کم جمعیت و یا خالی ازسکنه می باشند. انبوه عمده جمعیت در شهرها ، بخش ها و دره ها در ارتفاعات حداکثر 1000 متر زندگی می نمایند. اکثریت جمعیت تاجیکستان در مناطقی از 1000 تا 2000 متر زندگی می نمایند که تنها برخی در ارتفاعات بیش از 2000 متری سکنی دارند.

در جنوب تاجیکستان تعداد کمی از عرب ها زندگی می نمایند. ترکمن ها قوم ارساری (Ersari ) در مناطق دورد افتاده پایین تر وخش از اواسط قرن چهاردم سکونت دارند. مردم قرقیز در شمال شرقی و شرق پامیر اقامت دارند. کولی های آسیای مرکزی در دسته های مجزا زندگی می کنند به طوری که مردم محلی انها را لولی یا جوگی می نامند. روسیها، تاتارها و گرجی ها، ارمنی ها، آلمانی ها و یهودیان آسیای مرکزی نیز در شهرهای تاجیکستان زندگی می نمایند.

اکثریت جمعیت تاجیک به اسلام ایمان دارند. اکثر جمعیت کشور مسلمانان سنی تشکیل می دهند و تنها کسر کوچکی از مردم تاجیک شیعه میباشند. یکی از ویژگی های تاجیکستان رشد بالای جمعیت می باشد که در حال حاضر حدود 7 میلیون نفر در کشور زندگی می نمایند.